Mae’r gyfrol hon yn archwilio bywydau, diwylliannau a gwleidyddiaeth gwŷr a gwragedd Lesbiaidd, Hoyw, Deurywiol a Thraws o’r cyfnod canoloesol hyd at y cyfnod diweddar. Defnyddir ymchwil archifol arloesol i adnabod yr unigolion, y llefydd a’r ieithoedd a fu ar waith yn disgrifio profiad a gadwyd ynghudd mor aml.